Beroemde Luchadores en Legendes van het Mexicaanse Worstelen

Mijn eerste avond in de Arena México rook naar oude Corona, limoensap en verbrande chili’s van de straatkarretjes buiten. Ik had ongeveer 280 peso betaald voor een kaartje op de goedkoopste tribune van een vrouw met gouden tanden, totaal onvoorbereid op het lawaai dat mijn oren zou treffen. Binnen tien minuten sprong een man in een zilveren cape achteruit van de bovenste hoek van de ring recht in de voorste rij, waarbij hij bijna een oudere verkoper van gekruide favabonen verpletterde. Dat was mijn introductie in de wereld van beroemde mexicaanse worstelaars, en de afgelopen tien jaar heb ik wedstrijden gevolgd in gemeentelijke gymzalen, plakkerige auditoria en stoffige buurtarena’s verspreid over heel Mexico.

Lucha libre is niet zomaar Mexicaans professioneel worstelen met kleinere mannen en spectaculaire acrobatiek. Het is een echte arbeidersklasse-mythologie, gecodificeerd over negentig jaar tot een dicht sociaal theater van goed tegen kwaad. De performers in die levendige ringen dragen een bijna religieuze last. Je masker in het openbaar dragen zonder je ware identiteit prijs te geven, vereist een levenslange toewijding die de meeste westerse atleten zich niet eens kunnen voorstellen. Als je de Mexicaanse cultuur wilt begrijpen, moet je goed kijken naar deze gemaskerde figuren die volkshelden, filmiconen en nationale heiligen werden.

De Heilige Drie-eenheid: El Santo, Blue Demon en Mil Máscaras

Je kunt niet over legenden van lucha libre praten zonder te beginnen met Rodolfo Guzmán Huerta. In 1942, na onder onopvallende namen als Rudy Guzmán en El Hombre Rojo te hebben geworsteld, trok hij een eenvoudig zilveren masker van varkensleer aan en nam de bijnaam El Santo aan. Dat veranderde de Mexicaanse popcultuur voorgoed. Santo was niet zomaar een beroemde luchador; hij was een onstuitbare kracht van rechtvaardigheid. In een carrière van vier decennia stond hij aan de top van 52 speelfilms waarin hij vocht tegen Dracula, de Wolfman, Marsmannen en waanzinnige wetenschappers, altijd in beeld in zijn zilveren masker, een colbert en leren handschoenen.

Hij was zo toegewijd aan zijn geheime identiteit dat hij het masker overal droeg. Hij liet er een speciale opening in snijden zodat hij soep kon eten in restaurants, en hij reisde op aparte vluchten met zijn worstelploeg zodat de immigratieambtenaren zijn ongemaskerde gezicht niet naast hen zouden zien. Hij onthulde zijn identiteit slechts één keer, gedeeltelijk, tijdens een live-uitzending van het talkshowprogramma Contrapunto eind januari 1984. Hij trok de kin van zijn masker net genoeg omhoog om het gezicht van een oudere opa te onthullen. Tien dagen later overleed hij aan een hartaanval. Volgens zijn wensen werd hij begraven met het zilveren masker op.

Daarna kwam Blue Demon. Alejandro Muñoz Moreno was Santo’s grootste tegenstander en eeuwige rivaal. Waar Santo de stralende engel van de werkende klasse was, was Blue Demon de nuchtere vakman. Hun rivaliteit in het echt was hecht en bitter, voortkomend uit een historische wedstrijd in 1953 waarbij Demon Santo versloeg in drie directe valpartijen in de Arena Coliseo. Ze maakten samen films, maar socialiseerden zelden buiten de camera. Demon had een precieze, meedogenloze stijl op de mat die respect afdwong bij fans die Santo wat te theatraal vonden.

De derde pijler is Mil Máscaras, de Man van Duizend Maskers. Geboren in San Luis Potosí, bracht hij het Mexicaanse lucha libre naar internationale televisieschermen door in de late jaren zestig en zeventig door Japan en de Verenigde Staten te toeren. Hij verloor nooit zijn masker, liet zich zelden door tegenstanders clean verslaan en zijn ego was legendarisch in kleedkamers. Toch opende zijn fysieke aanwezigheid en verbluffende garderobe van verwisselbare capuchons de deur voor elke Latijns-Amerikaanse worstelaar die na hem naar het buitenland ging.

Oude Mexicaanse Worstelaars die de Moderne Ring Opbouwden

Moderne worstelfans vergeten vaak dat lange tijd voordat backflips en duikende moonsaults normaal werden, lucha libre een zware, bottenkrakende business was. Salvador Lutteroth richtte in 1933 Empresa Mexicana de Lucha Libre op, waardoor er een binnenlandse arena ontstond die worstelaars met echte submiesse vaardigheden vereiste. Een van de hardste mannen die ooit zijn vuisten inbond was Cavernario Galindo. Met zijn puntige tanden, wilde haren en littekens in zijn gezicht – opgelopen in straatgevechten – speelde hij perfect de barbaar. Tijdens interviews kauwde hij op rauw vlees en wurgde hij tegenstanders tot ze bewusteloos raakten.

Gory Guerrero was het tegenovergestelde. Hij was een meestertechnicus die bewegingen uitvond die elke moderne promotie nog steeds gebruikt, waaronder de Gory Special en de Camel Clutch, die hij later aan Santo doorgaf. Guerrero had een angstaanjagende intensiteit op de mat. Zijn wedstrijden tegen rivalen als Cavernario lieten ringen achter met bloed, en legden zo de viscerale, dramatische toon vast die Mexicaanse wedstrijden onderscheidde van de drogere Amerikaanse catch-wrestling shows van die tijd.

Er was ook Ray Mendoza, een voormalig bokser uit Mexico-Stad wiens brute beenkicks en stoten klonken als pistoolschoten die weerkaatsten tegen de pleisterwanden van de Arena Coliseo. Mendoza kreeg vijf zonen die de Los Villanos werden, een van de meest gewelddadige dynastieën in de geschiedenis van het worstelen. Als je filmmateriaal uit de jaren zestig bekijkt, realiseer je je dat deze oude Mexicaanse worstelaars geen gesynchroniseerde gymnastiek deden. Ze sloegen elkaar twintig minuten lang de hel in, en maakten simpele armlocks tot pijnlijke publieke rituelen.

Maskers kregen in deze periode een sacrale waarde. Een worstelaar zonder masker moest volledig vertrouwen op zijn gezichtsuitdrukkingen, maar gemaskerde Mexicaanse worstelaars droegen een mystieke voorouderlijke kracht. Zoals uitgelegd in deze diepgaande gids over de betekenis van lucha libre-maskers, werd het verliezen van je masker in een lucha de apuestas (weddenschapwedstrijd) beschouwd als een permanente spirituele nederlaag die de inkomsten van een performer vaak voorgoed verwoestte.

Gemaskerde Mexicaanse Worstelaars van de Jaren 90: Rey Mysterio en Verder

Begin jaren negentig bereikte lucha libre een creatief keerpunt. De traditionele stijl op de mat begon ouderwets te voelen voor jongere kinderen in Mexico-Stad en Tijuana. Antonio Peña verliet CMLL om in 1992 Asistencia Asesoría y Administración op te richten, beter bekend als AAA. Peña omarmde neonproducties, schallende rockmuziek, dwergworstelaars en extreme pacing. Uit deze grensoverschrijdende smeltkroes kwam Rey Mysterio Jr. naar voren.

Mysterio, getraind door zijn oom Rey Misterio Sr. in een benauwde sportschool in Tijuana, was amper 1,60 meter lang. In de Verenigde Staten zouden promotors hem direct hebben weggestuurd. In Mexico werd hij een menselijke kanonskogel. Mysterio kijken in 1994 was alsof je iemand voor het eerst de zwaartekracht zag trotseren. Hij sprong van touwen waar andere mannen nauwelijks overheen konden springen, en bedacht luchtacrobatiek die ervaren worstelaars deed bevriezen.

Zijn legendarische reeks wedstrijden tegen Psicosis, Juventud Guerrera en Eddie Guerrero veranderde hoe de hele wereld naar de luchador keek. Toen Amerikaanse promoties als WCW deze atleten in het midden van de jaren negentig contracteerden, zonden ze hen elke maandagavond op nationale kabeltelevisie. Amerikaanse kijkers waren verbijsterd. Deze gemaskerde Mexicaanse vechters deden dingen die niemand in Atlanta of New York voor mogelijk hield, en bewogen drie keer zo snel als zwaargewichten als Hulk Hogan.

• De klassieker Halloween Havoc 1997: Rey Mysterio Jr. zette zijn masker in de weddenschap tegen Eddie Guerrero’s Cruiserweight-titel in Las Vegas, wat door critici nog steeds wordt beschouwd als de meest perfecte vijftien minuten durende wedstrijd in de televisiegeschiedenis.
• De opkomst van Psicosis: Met een masker met hoorns geïnspireerd op een nachtmerrievogel bracht hij roekeloze, levensgevaarlijke sprongen vanaf het balkon naar een publiek dat zulke zelfopoffering nog nooit had gezien.
• Het erfgoed van Konnan: Vaak de Mexicaanse Hulk Hogan genoemd, overbrugde hij de kloof tussen arena’s in Mexico-Stad en Amerikaanse pay-per-views, en hielp hij tientallen jongere luchadores aan lucratieve buitenlandse contracten.
• De tragedie van het onthullen: WCW-management dwong verschillende luchadores, waaronder Mysterio en Juventud, om hun maskers af te doen voor goedkope televisiekijkcijfers, een daad die traditionele Mexicanen zagen als culturele vandalisme.

Técnicos vs. Rudos: Archetypen van Beroemde Mexicaanse Worstelaars

Lucha libre vereenvoudigt de chaos van het dagelijks leven tot twee kampen. Je bent of een técnico, die vecht met schone vaardigheid, ridderlijkheid en vliegende waardigheid, of een rudo, die vals speelt met vuile gevechten, maskers afrukt, stalen stoelen gebruikt en de scheidsrechter uitscheldt. Als je een show in de Arena México bezoekt, splitst de menigte zich doormidden. Families met jonge kinderen schreeuwen voor de técnicos, terwijl taxichauffeurs en oma’s in de voorste rij vaak obscene verwensingen roepen voor de rudos.

El Hijo del Santo droeg het kruis van zijn vader als técnico met onberispelijke gratie, maar niemand wekte pure, vreugdevolle haat op als de overleden Perro Aguayo. Aguayo had een voorhoofd dat eruitzag als een droge rivierbedding, volledig doorkruist met diepe groeven van tientallen jaren aan meswonden. Hij was een rudo die harde trappen naar het gezicht uitdeelde en stoelen in de derde rij gooide. Toen zijn zoon, El Hijo del Perro Aguayo, in de jaren 2000 de hekelgroep Los Perros del Mal lanceerde, maakten ze van modern schurkendom een coole, rock-’n-roll jeugdbeweging.

En dan heb je Atlantis. Hij draagt sinds 1983 hetzelfde blauw-witte oceaanthema-masker. In Mexico staat Atlantis bekend als de ultieme maskerjager. Terwijl andere legenden hun identiteit verloren naarmate ze ouder werden, zette Atlantis keer op keer zijn masker in de weddenschap tegen andere supersterren en won elke keer. Hij onthulde Villano III in 2000 in wat nog steeds een van de meest emotionele wedstrijden in de arena-geschiedenis is, en herhaalde dat kunstje tegen Último Guerrero in 2014.

Het contrast tussen deze archetypen is wat de melodrama drijft. Een técnico geeft hoop dat regels en fatsoen kunnen zegevieren over corrupte systemen. Een rudo bewijst dat vals spelen werkt, tenminste tot de derde val. Het is een moreel toneelstuk dat vier avonden per week wordt opgevoerd in een ring van amper zes meter omringd door kippengaas.

Waarom Beroemde Mexicaanse Worstelaars de Sport Blijven Heruitvinden

Een sport die volledig leunt op nostalgie zal uiteindelijk sterven, maar lucha libre weigert te verwelken. De jaren 2000 brachten Místico, een atletisch wonderkind dat een ongekende toestroom van publiek naar Mexico-Stad veroorzaakte. Toen Místico zijn entree maakte in de Arena México, badend in wit licht met kerkklokken die door het geluidssysteem galmden, schreeuwden tieners zo hard dat de betonnen vloer trilde. Hij bewees dat een traditionele gemaskerde Mexicaanse worstelaar nog steeds de populairste atleet van de hoofdstad kon zijn.

Vandaag de dag is de fakkel doorgegeven aan een nieuwe generatie luchadores mexicanos. De broers Penta El Zero Miedo en Rey Fénix, geboren in Ecatepec – een van de gevaarlijkste gemeenten in de staat Mexico – hebben wereldwijde promoties als AEW veroverd. Penta’s skeletverf, zijn catchphrase Cero Miedo en zijn meedogenloze armbrekende submiesse hield maakten hem tot een internationale merchandise-gigant. Fénix loopt ondertussen langs de bovenste touwen van de ring alsof hij door een stadspark slentert.

• Dynastieke namen: Het doorgeven van een worstelnaam aan een zoon of neef vereist een wettelijke zegen of een ringtest; namen met het voorvoegsel "Hijo de" duiden op directe afstamming, terwijl "El Nieto de" een kleinzoon aangeeft.
• De onafhankelijke circuit: Ondergrondse promoties zoals IWRG in Naucalpan tonen brute deathmatches die regionale lucha ruw en gevaarlijk houden, ver weg van de camera’s van de grote televisie.
• De Luchadoras: Vrouwelijke sterren als Marcela, Faby Apache en Stephanie Vaquer hebben de oude machocultuur doorbroken en staan aan de top van grote arena-kaarten met harde, wereldklasse atletische wedstrijden.
• Internationale invloed: Moderne luchadores springen tegenwoordig moeiteloos tussen Tokio, Londen, Chicago en Guadalajara, waardoor de Mexicaanse stijl de ruggengraat blijft van het moderne wereldwijde worstelen.

Namen in het worstelen dragen een zware afstamming. Als een worstelaar een familienaam overneemt, erft hij twintig of dertig jaar aan fans die van zijn voorganger hielden of hem haatten. Het creëert een ononderbroken ketting van levend folklore die sportcompetities in andere landen simpelweg niet kunnen evenaren.

Veelgestelde Vragen over Beroemde Mexicaanse Worstelaars

Mijn Visie

Als je je op een dinsdag- of vrijdagavond in Mexico-Stad bevindt, sla dan de trendy dakterrassen in Roma Norte over voor een paar uur. Koop een kaartje bij de kassa van de Arena México, pak een enorme plastic beker bier en kijk hoe de worstelaars door de lucht vliegen. Het maakt niet uit of je thuis wel of niet naar professioneel worstelen kijkt of het concept belachelijk vindt. Zodra de menigte begint te bonken tegen de metalen hekken en een gemaskerde man in smaragdgroene stretchkleding zichzelf door de lucht naar de derde rij slingert, begrijp je waarom deze atleten als koningen worden aanbeden. Er is niets op aarde wat hierop lijkt.

Lees meer over lucha libre mexico city.